Dział: Wiedza praktyczna

Działy
Wyczyść
Brak elementów
Wydanie
Wyczyść
Brak elementów
Rodzaj treści
Wyczyść
Brak elementów
Sortowanie

Tofacytynib w leczeniu wrzodziejącego zapalenia jelita grubego o umiarkowanym i ciężkim przebiegu

Ścieżka sygnałowa JAK/STAT jest zaangażowana w patogenezę licznych chorób autoimmunizacyjnych, takich jak reumatoidalne zapalenie stawów (RZS), nieswoista choroba zapalna jelit (NChZJ) i atopowe zapalenie skóry (AZS). Szlak sygnałowy funkcjonuje w kilku kluczowych procesach fizjologicznych, takich jak np. hematopoeza lub różnicowanie komórkowe i modulacja immunologiczna. Ponad 50 rodzajów cytokin odgrywa rolę w sygnalizacji JAK/STAT. Tofacytynib (TOFA), tzw. mała cząsteczka i nieselektywny inhibitor kinaz janusowych, szybko wchłania się z przewodu pokarmowego, charakteryzując się wysoką biodostępnością, krótkim okresem biologicznego półtrwania (T½) i brakiem immunogenności. TOFA ma wysoką skuteczność u chorych na wrzodziejące zapalenie jelita grubego (ang. ulcerative colitis – UC) i dobry profil bezpieczeństwa, chociaż należy wziąć pod uwagę pewne aspekty działania leku, zachowując należyte środki ostrożności. Szczególnie zwraca się uwagę na zwiększoną częstość zakażeń, np. półpaścem (herpes zoster – HZ), zaburzenia gospodarki lipidowej i powikłania sercowo-naczyniowe. W artykule przedstawiono dane dotyczące skuteczności TOFA u chorych na UC, w tym terapię ratunkową, oraz poddano krytycznej analizie raportowane działania niepożądane.

Czytaj więcej

Błonnik i jego wykorzystywanie w terapii chorób jelit

Błonnik pokarmowy to złożona grupa niestrawnych węglowodanów, obecnych głównie w produktach roślinnych, które nie są trawione ani wchłaniane w jelicie cienkim, ale mogą być fermentowane w jelicie grubym. Istnieje kilka podziałów błonnika, lecz w kontekście chorób jelit warto przytoczyć podział na błonnik rozpuszczalny i nierozpuszczalny w wodzie. W rekomendacjach leczenia IBS (ang. irritable bowel syndrome) zalecany jest wybór formy rozpuszczalnej, ze względu na jego zdolność do łagodzenia objawów przez normalizację funkcji przewodu pokarmowego i wspieranie mikrobioty. Kluczowe znaczenie ma również wybór odpowiedniej pożywki, która jest odpowiedzialna za produkcję krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych (SCFA), niezbędnych dla zdrowia i prawidłowego funkcjonowania jelit. Galaktomannan (częściowo hydrolizowana guma guar) wyróżnia się wśród źródeł błonnika rozpuszczalnego dzięki najefektywniejszemu pozyskiwaniu SCFA, w tym kwasu masłowego, co przyczynia się do skuteczniejszej redukcji objawów, stanowiąc cenny element diety osób z zaburzeniami jelitowymi.

Czytaj więcej

Modulacja mikrobioty jelitowej w zespole jelita nadwrażliwego – tak czy nie?

Zespół jelita nadwrażliwego (IBS – irritable bowel syndrome) jest schorzeniem czynnościowym, w którym znaczny udział ma odpowiednia regulacja osi mózgowo-jelitowej, a co za tym idzie – mikrobioty jelitowej. Pomimo próby usystematyzowania wiadomości na temat skuteczności probiotykoterapii w IBS stanowiska ekspertów i towarzystw są niespójne, co wynika również z braku dobrych badań randomizowanych. Dostępne dane literaturowe dotyczące oceny skuteczności poszczególnych szczepów w łagodzeniu dolegliwości w IBS potwierdzają potencjalnie korzystny wpływ probiotyków na przebieg choroby, co jest ściśle związane ze szczepozależnością, jednak dalsze badania są niezbędne do ustalenia precyzyjnych wytycznych probiotykoterapii.

Czytaj więcej

Probiotykoterapia w zapobieganiu i podtrzymywaniu remisji w zapaleniu zbiornika jelitowego

Proktokolektomia odtwórcza z zespoleniem krętniczo-odbytowym i wytworzeniem zbiornika jelitowego (ileo-pouch-anal anastomosis – IPAA) jest metodą z wyboru w leczeniu chirurgicznym wrzodziejącego zapalenia jelita grubego (WZJG) oraz rodzinnej polipowatości gruczolakowatej jelita grubego (familial adenomatous polyposis – FAP). Zapalenie zbiornika jelitowego (ang. pouchitis) jest jednym z najczęstszych powikłań u pacjentów z WZJG po proktokolektomii. Pouchitis charakteryzuje się wystąpieniem charakterystycznych objawów oraz nieprawidłowościami w badaniach endoskopowych i histologicznych. W zależności od czasu trwania objawów zapalenie zbiornika jelitowego można podzielić na zapalenie ostre, przewlekłe i nawracające, a w zależności od odpowiedzi na leczenie na antybiotykowrażliwe, antybiotykozależne oraz antybiotykooporne. W przypadku ostrego zapalenia zbiornika jelitowego rekomendowane jest stosowanie antybiotyków: cyprofloksacyny i/lub metronidazolu. W nawracającym zapaleniu zbiornika jelitowego zależnym od antybiotyków zalecana jest długotrwała antybiotykoterapia. W przewlekłym zapaleniu zbiornika jelitowego rekomendowane jest włączenie zaawansowanego leczenia immunosupresyjnego: antagonistów czynnika martwicy nowotworu (TNF-α), wedolizumabu, ustekinumabu, risankizumabu, ozanimodu, tofacytynibu i upadacytynibu. W ostatnich latach przywiązuje się dużą wagę do roli mikrobioty jelitowej w patogenezie chorób zapalnych jelit, w tym w zapaleniu zbiornika jelitowego. Stosowanie probiotyków zapobiega dysbiozie i sprzyja przywróceniu prawidłowej mikrobioty jelitowej. Skuteczność probiotyków u pacjentów z chorobami zapalnymi jelit zależy przede wszystkim od rodzaju szczepów bakterii probiotycznych. Dotychczasowe prace naukowe przedstawiają obiecujące wyniki dotyczące stosowania probiotyków w profilaktyce i podtrzymaniu remisji u pacjentów z WZJG po zabiegu proktokolektomii odtwórczej z wytworzeniem zbiornika jelitowego.

Czytaj więcej

Zaburzenia czynnościowe górnego odcinka przewodu pokarmowego – czy możemy je skutecznie leczyć farmakologicznie?

Duży odsetek populacji uskarża się na zaburzenia trawienia, które mogą powodować szeroki wachlarz dolegliwości uciążliwych dla pacjenta. Zazwyczaj są one związane z zaburzeniami czynności dróg żółciowych, w tym zwieracza Oddiego (typu żółciowego lub trzustkowego) oraz pęcherzyka żółciowego. Rozpoznanie – zgodnie z Kryteriami Rzymskimi IV – jest wynikiem diagnostyki czynnej, potwierdzającej zmiany motoryczne, a niepolegającej jedynie na wykluczeniu zmian organicznych. Znaczącą rolę w utrzymaniu i regulacji wielu przemian metabolicznych w organizmie przypisujemy kwasom żółciowym podlegającym stałemu krążeniu wątrobowo-jelitowemu. W procesie tym kwasy żółciowe utrzymują odpowiedni stan mikrobioty jelitowej i integralność bariery jelitowej, działają przeciwzapalnie oraz regulują czynność motoryczną wielu narządów w układzie pokarmowym (rola tzw. osi mózgowo-trzewnej). Nie opracowano dotychczas obiektywnie skutecznych schematów leczenia zaburzeń funkcji motorycznych dróg żółciowych i pęcherzyka żółciowego (dyskinezy) oraz towarzyszącej im niekiedy niestrawności. Poza szczególnymi wskazaniami do zabiegu operacyjnego w chorobach czynnościowych dróg żółciowych i pęcherzyka żółciowego oraz górnego odcinka przewodu pokarmowego (niestrawność), jak np. cholecystektomia czy sfinkterotomia, zaleca się obecnie stosowanie leczenia farmakologicznego. W zależności od etiologii sprawdzają się różne grupy leków, najlepiej leki rozkurczowe, w tym hymekromon. Ma on potwierdzoną opinię bardzo skutecznego leku w obniżeniu wzmożonego napięcia zwieracza Oddiego, co uzasadnia jego stosowanie w stanach zaburzonej czynności dróg żółciowych i pęcherzyka żółciowego.

Czytaj więcej

Enteropatia cukrzycowa w praktyce gastroenterologicznej

Enteropatia cukrzycowa jest jednym z istotnych, lecz niedocenianych powikłań cukrzycy. Wraz z rosnącą liczbą zachorowań na cukrzycę, problem ten zyskuje na znaczeniu. Etiologia enteropatii cukrzycowej jest złożona i nadal nie do końca zbadana. Poznawanie kolejnych, nowych mechanizmów prowadzących do jej powstania przybliża nas do właściwego, celowanego leczenia objawów, z którymi zgłaszają się pacjenci. Wśród podstawowych objawów enteropatii cukrzycowej wyróżnia się zaparcie, przewlekłą biegunkę oraz zaburzenia funkcji anorektalnych, w tym nietrzymanie stolca. Obecnie rekomendowane leczenie obejmuje przede wszystkim jak najlepsze wyrównanie cukrzycy poprzez właściwe leczenie dietetyczne, aktywność ruchową oraz leczenie farmakologiczne. Pomimo coraz większej wiedzy dotyczącej mechanizmów powstawania tego powikłania leczenie enteropatii cukrzycowej nadal jest objawowe.

Czytaj więcej

Pasteryzowana Akkermansia muciniphila – nowy postbiotyk w walce z endotoksemią w zaburzeniach metabolicznych

Pasteryzowana A. muciniphila MucT należy do postbiotyków, stosunkowo nowej grupy produktów modulujących mikrobiotę i barierę jelitową. Działanie A. muciniphila MucT zależy głównie od białka Amuc_1100, które poprawia integralność bariery jelitowej i zmniejsza uogólnioną reakcję zapalną organizmu, która ma związek z zaburzeniami metabolicznymi oraz dysfunkcją osi mózgowo-jelitowej. W pracy omówiono rolę A. muciniphila MucT, jaką odgrywa u ludzi zdrowych oraz z zaburzeniami metabolicznymi, mechanizm działania oraz bezpieczeństwo stosowania postbiotyku na podstawie dostępnych wyników badań doświadczalnych i klinicznych.

Czytaj więcej

Nowe spojrzenie na stłuszczeniową chorobę wątroby

Stłuszczeniowa choroba wątroby (SLD) to nowy ogólny termin obejmujący najczęstsze przyczyny stłuszczenia: stłuszczeniową chorobę wątroby związaną z dysfunkcją metaboliczną (MASLD), alkoholową chorobę wątroby (ALD) oraz nakładanie się tych dwóch stanów określane jako MetALD (MASLD i zwiększone spożycie alkoholu) [1]. MASLD stanowi niedoceniany problem zdrowotny, dotyczący ok. jednej trzeciej populacji osób dorosłych [2]. Szacuje się, że równolegle z pandemią otyłości wzrostowi częstości występowania MASLD będzie towarzyszyć rosnąca liczba pacjentów, u których rozwiną się marskość wątroby, schyłkowa niewydolność wątroby oraz rak wątrobowokomórkowy (HCC). Co istotne, w przeciwieństwie do większości innych przewlekłych chorób wątroby, HCC związane z MASLD może powstać bez zaawansowanego włóknienia lub marskości wątroby [3]. W ciągu ostatnich 10 lat odnotowano 10-krotny wzrost liczby chorych z marskością wątroby na podłożu MASLD wymagających transplantacji wątroby [4]. Warto jednocześnie zaznaczyć, że różnica pomiędzy MASLD i NAFLD (niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby) jest minimalna, dlatego wyniki dotychczasowych badań nad NAFLD pozostają aktualne również w odniesieniu do MASLD [5].

Czytaj więcej

Rola dysbiozy jelitowej w patogenezie NAFLD u dzieci i dorosłych

Niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby (NAFLD), często nazywana wątrobową manifestacją zespołu metabolicznego, jest związana z nadmiernym gromadzeniem tłuszczu w obrębie hepatocytów i obecnie to jedna z wiodących przyczyn zaburzeń funkcji wątroby u ludzi w krajach wysokorozwiniętych, gdzie stanowi nie tylko istotny problem kliniczny, ale również społeczny. Pierwotna koncepcja etiopatogenetyczna NAFLD zakładała występowanie tzw. dwóch uderzeń. Współcześnie odchodzi się od wspomnianej koncepcji w kierunku etiopatogenezy wieloczynnikowej (koncepcja wielu uderzeń), gdzie istotnym czynnikiem są zaburzenia w zakresie mikrobioty, określane mianem dysbiozy jelitowej. Pierwszym krokiem w terapii NAFLD/MAFLD niezmiennie pozostaje zadbanie o odpowiedni styl życia. Z uwagi na funkcjonalną zależność jelit oraz wątroby modulacja tej osi poprzez podaż odpowiedniego zestawu mikroorganizmów o korzystnym wpływie na organizm człowieka ma zastosowanie w przebiegu NAFLD, zarówno w populacji osób dorosłych, jak i u dzieci.

Czytaj więcej

Zastosowanie ustekinumabu w leczeniu choroby Leśniowskiego-Crohna

Leczenie pacjentów z chorobą Leśniowskiego-Crohna o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego (ang. Crohn’s disease – CD) wciąż stanowi wyzwanie. Opcje terapeutyczne obejmują steroidy, leki immunosupresyjne oraz leki biologiczne: przeciwciała anty-TNFα, wedolizumab i ustekinumab. Ustekinumab jest przeciwciałem monoklonalnym blokującym podjednostkę p40 IL-12 i IL-23. Wykazano jego skuteczność i bezpieczeństwo w leczeniu CD w randomizowanych badaniach klinicznych. Lek jest obecnie zatwierdzony do leczenia pacjentów dorosłych z CD, którzy nie przyjmowali wcześniej leków biologicznych, oraz tych, którzy byli już leczeni takimi preparatami, jednak do tej pory nie jest dostępny szczegółowy i zatwierdzony algorytm terapeutyczny. Celem tego przeglądu jest przedstawienie najnowszych i zaktualizowanych danych dotyczących skuteczności i bezpieczeństwa ustekinumabu w leczeniu pacjentów z CD o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego.

Czytaj więcej

Specyfika zapaleń jelit u pacjentów w starszym wieku

Wraz ze wzrostem średniej długości życia coraz częściej w praktyce klinicznej mamy do czynienia z wielochorobowością i polipragmazją, które w szczególności dotyczą pacjentów w starszym wieku. W procesie starzenia obserwuje się osłabienie mechanizmów naprawczych, zaburzenia procesu apoptozy, zwiększony wpływ stresu oksydacyjnego, uszkodzenie i wzrost przepuszczalności barier obronnych organizmu oraz zaburzenia w odpowiedzi zapalnej. Zapalenia jelit występujące w grupie starszych pacjentów cechuje zazwyczaj podobna symptomatologia jak u osób młodych, obowiązują też te same zasady diagnostyki, natomiast postępowanie terapeutyczne może wiązać się z pewnymi odrębnościami ze względu na zwiększone ryzyko występowania działań niepożądanych i interakcji lekowych. W artykule przedstawiono specyfikę wybranych zapaleń jelit w grupie starszych pacjentów, w tym wrzodziejącego zapalenia jelita grubego i choroby Leśniowskiego-Crohna, mikroskopowego zapalenia jelita grubego, niedokrwiennego i polekowego zapalenia jelit oraz zapalenia wywołanego zakażeniem Clostridioides difficile. Szczególną uwagę zwrócono na bezpieczeństwo stosowanych w terapii leków i możliwe powikłania, uwzględniając przy tym aspekt onkologiczny. Podkreślono związki pomiędzy lekami często stosowanymi przewlekle przez starszych pacjentów a występowaniem zapaleń jelit.

Czytaj więcej

Obraz kliniczny, diagnostyka i postępowanie w nowotworach podścieliskowych przewodu pokarmowego (GISTs)

Nowotwory podścieliskowe przewodu pokarmowego (ang. Gastrointestinal Stromal Tumors – GISTs) to rzadkie, zwykle bezobjawowe i często przypadkowo diagnozowane guzy, które rozpoznaje się na podstawie badań obrazowych, endoskopii i endosonografii (EUS). Analiza pobranych bioptatów pod kątem obecności częstej mutacji receptora kinazy tyrozynowej daje możliwość zastosowania ukierunkowanej terapii systemowej jego inhibitorami. W ostatnich latach nastąpił istotny rozwój metod leczenia, co pozwala na indywidualizację podejścia do pacjenta oraz poprawę rokowania w zaawansowanych postaciach choroby.

Czytaj więcej