Liczba zachorowań na nieswoiste choroby zapalne jelit stale wzrasta. Często niewystarczająca skuteczność leczenia konwencjonalnego sprawia, że coraz większe znaczenie mają zaawansowane terapie (biologiczne i leki małocząsteczkowe) refundowane w Polsce w ramach Programów Lekowych B.32 i B.55 NFZ. Zapisy programów lekowych są stale aktualizowane, a od zeszłego roku umożliwiono w nich zastosowanie w leczeniu podtrzymującym nowoczesnej formy podskórnej infliksymabu. W badaniach udowodniono jej wysoką skuteczność i dobrą tolerancję zarówno w leczeniu aktywnych postaci choroby, jak i utrzymaniu remisji po zmianie z formy dożylnej leku. Ta forma terapii pozwalała także na uzyskanie wysokich, stabilnych stężeń leku w surowicy. W analizach podkreśla się również możliwe korzyści ekonomiczne związane z redukcją kosztów podań preparatów dożylnych. Infliksymab podskórny jest nowoczesną formą znanego leku, którą warto rozważyć w leczeniu nieswoistych chorób zapalnych jelit.
Autor: Ariel Liebert
Cholestaza stanowi zespół objawów wynikających z zaburzeń produkcji lub przepływu żółci z wątroby do dwunastnicy. Stan ten wiąże się często z występowaniem symptomów znacząco wpływających na jakość życia chorego, jak uporczywy niepoddający się leczeniu świąd, żółtaczka czy przewlekłe zmęczenie. W przypadku jej wystąpienia, zwłaszcza u dzieci, szczególnie istotne jest szybkie postawienie trafnej diagnozy. Nieleczona prowadzi do marskości wątroby i konieczności transplantacji tego narządu. W diagnostyce cholestazy coraz większe znaczenie mają badania genetyczne. Liczba tak uwarunkowanych przewlekłych chorób wątroby stale się zwiększa. W diagnostyce różnicowej warto wziąć pod uwagę postępującą rodzinną cholestazę wewnątrzwątrobową oraz zespół Alagille’a. Aktualnie chorzy mogą skorzystać z nowoczesnej farmakoterapii refundowanej w naszym kraju w ramach programów lekowych NFZ. W obu przypadkach są to preparaty należące do grupy odwracalnych, selektywnych inhibitorów transporterów kwasów żółciowych w jelicie krętym. Leczenie w programach lekowych jest bezterminowe, co w przypadku konieczności jego kontynuowania często generuje trudności związane z procesem przejścia pacjentów z pionu pediatrycznego do pionu dla dorosłych. Aktualnie w Polsce brak jest ustalonych procedur tego procesu.
Ból brzucha to jedna z najczęściej zgłaszanych przez pacjentów dolegliwości, zarówno w gabinecie lekarza POZ, jak i u gastroenterologa. Problem jest powszechny i stanowi duże wyzwanie diagnostyczno-terapeutyczne. „Czynnościowy” ból brzucha (FACP) może współistnieć samodzielnie oraz stanowić objaw innych schorzeń. Nadal w pełni nie wyjaśniono jego etiologii, natomiast według aktualnych danych może on wynikać z zaburzeń interakcji osi mózgowo-jelitowej, dysbiozy, nadwrażliwości trzewnej, zaburzeń motoryki jelit oraz aktywacji immunologicznej skutkującej przewlekłym stanem zapalnym o niewielkim nasileniu. Wytyczne rekomendują jako lek pierwszego rzutu preparat spazmolityczny. W przypadku jego niezadowalającej skuteczności można go zamienić na substancje o innym mechanizmie działania. Jako leczenie wspomagające korzyść może przynieść dodanie do terapii metamizolu. U niektórych chorych korzystne może okazać się wprowadzenie do terapii niewielkich dawek trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych, selektywnych inhibitorów zwrotnego wychwytu serotoniny lub pregabaliny. Dostępne dane literaturowe dotyczące naszego kraju wskazują drotawerynę jako najczęściej przepisywany lek rozkurczowy, gdzie zarówno lekarze POZ, jak i pacjenci określają go jako skuteczny i bezpieczny w terapii bólów brzucha. Warto podkreślić konieczność dalszej edukacji środowiska farmaceutów, jak i samych pacjentów w rozpoznawaniu objawów alarmowych i właściwego określania czasu konieczności konsultacji lekarskiej.
Stłuszczeniowa choroba wątroby związana z zaburzeniami metabolicznymi to najczęściej występująca jednostka chorobowa na świecie. Szacuje się, że częstość jej występowania w populacji ogólnej wynosi ok. 25%. U ok. jednej trzeciej pacjentów następuje progresja choroby do stłuszczeniowego zapalenia wątroby. Mimo nadal nie w pełni wyjaśnionej patofizjologii coraz częściej podkreśla się możliwość zaangażowania w nią mikrobioty jelitowej. Pozwoliło to na wyodrębnienie pojęcia osi jelitowo-wątrobowej. Komunikacja między tymi dwoma organami jest złożona i wzajemna. Możliwość zastosowania celowanej probiotykoterapii w zapobieganiu i leczeniu wielu schorzeń, w tym stłuszczeniowej choroby wątroby, jest tematem coraz większej liczby opublikowanych prac. Analizuje się również możliwość wykorzystania prebiotyków, synbiotyków czy zastosowania przeszczepu mikrobioty jelitowej. Mimo konieczności prowadzenia dalszych badań i niejednoznacznych wyników można wykazać probiotyki o udokumentowanym działaniu zapobiegającym progresji i łagodzącym objawy stłuszczeniowej choroby wątroby. Warto jednak podkreślić, że z uwagi na zróżnicowaną etiologię i wieloczynnikową patofizjologię opisywanej choroby trudno porównywać pomiędzy sobą wyniki badań tego typu.