Ryzyko rozwoju raka jelita grubego (RJG) jest istotnie zwiększone u chorych na nieswoiste zapalenia jelit (NZJ) o wieloletnim przebiegu i z rozległym zajęciem jelita grubego. RJG w NZJ występuje u młodszych osób w porównaniu z populacją ogólną, a rozpoczęcie nadzoru onkologicznego nie zależy od wieku chorego, tylko od czasu trwania choroby. Do najważniejszych czynników zwiększających ryzyko RJG w przebiegu NZJ należą: duża rozległość zmian zapalnych, wysoki stopień aktywności choroby, pierwotne stwardniające zapalenie dróg żółciowych (PSC), pseudopolipy, zwężenia jelita grubego oraz dodatni wywiad rodzinny, zwłaszcza występowanie RJG u krewnego pierwszego stopnia przed 50. rokiem życia. Kolonoskopia z pobraniem licznych wycinków do badania histopatologicznego powinna być wykonywana co 1–5, lat w zależności od oceny czynników ryzyka RJG u każdego chorego po 8–10 latach trwania NZJ. Optymalnym momentem do prowadzenia nadzoru onkologicznego jest okres remisji choroby.
Dział: Temat numeru
Bóle brzucha są jednym z najczęstszych powodów zgłaszania się pacjentów w różnym wieku do lekarza. Ból jest odczuciem subiektywnym. Powinien być postrzegany ogólnoustrojowo następnie lokalizowany narządowo: bóle brzucha pochodzenia „brzusznego” (somatyczne, czynnościowe) lub „pozabrzusznego” (mózgowe). W zakresie podziału bólów czynnościowych obowiązuje tzw. Klasyfikacja Rzymska IV z 2016 roku. Jedną z najczęstszych chorób z bólami czynnościowymi jest zespół jelita nadwrażliwego. W jego wstępnym leczeniu zasadne jest podania leku osłonowego, np. koloidalnego kwasu krzemowego. Przy innych rodzajach bólów brzucha stosujemy określenia: ostre lub przewlekłe, kolkowe lub stałe, popokarmowe lub stresowe itd. W patofizjologii bólów brzucha istotną rolę przypisuje się osi mikrobiota-jelito-mózg, co uzasadnia uporządkowanie dotychczas stosowanej symptomatologii bólów brzucha. W artykule podjęto próbę takiej systematyki.
Trzustka, wątroba i przewód pokarmowy (jelita) to narządy trawienia i wchłaniania pozostające względem siebie w ścisłej zależności topograficzno-anatomicznej, ale przede wszystkim funkcjonalnej. Zlokalizowane są w tzw. polu jelitowo-wątrobowo-trzustkowym, co sprawia, że są trudno dostępne w badaniu przedmiotowym m.in. z uwagi na „nakładanie się” morfologiczne, pozostają niejednokrotnie trudne do diagnozy nawet z zastosowaniem nowoczesnych metod, np. badań immunologicznych, radiologicznych czy izotopowych. Z tego powodu ograniczone jest wnioskowanie o funkcji poszczególnych narządów, np. w chorobach autoimmunologicznych przebiegających w nich oddzielnie lub łącznie. W ostatnich latach notuje się wzrost częstości ich występowania i to zarówno narządowo swoistych, jak i układowych.
Krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe to związki powstające wskutek fermentacji włókien pokarmowych i skrobii opornej w świetle przewodu pokarmowego. Są one podstawowym substratem energetycznym dla komórek nabłonka jelitowego, warunkują prawidłowość procesów regeneracji i gojenia, posiadają właściwości pro- i przeciwzapalne. W ostatnich latach szczególnie podkreśla się rolę krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych w interakcji z mikrobioty jelitową i układem odpornościowym. Prawidłowe stężenie krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych jest niezbędne dla prawidłowej hemostazy jelitowej.