Bóle brzucha są jednym z najczęstszych powodów zgłaszania się pacjentów w różnym wieku do lekarza. Ból jest odczuciem subiektywnym. Powinien być postrzegany ogólnoustrojowo następnie lokalizowany narządowo: bóle brzucha pochodzenia „brzusznego” (somatyczne, czynnościowe) lub „pozabrzusznego” (mózgowe). W zakresie podziału bólów czynnościowych obowiązuje tzw. Klasyfikacja Rzymska IV z 2016 roku. Jedną z najczęstszych chorób z bólami czynnościowymi jest zespół jelita nadwrażliwego. W jego wstępnym leczeniu zasadne jest podania leku osłonowego, np. koloidalnego kwasu krzemowego. Przy innych rodzajach bólów brzucha stosujemy określenia: ostre lub przewlekłe, kolkowe lub stałe, popokarmowe lub stresowe itd. W patofizjologii bólów brzucha istotną rolę przypisuje się osi mikrobiota-jelito-mózg, co uzasadnia uporządkowanie dotychczas stosowanej symptomatologii bólów brzucha. W artykule podjęto próbę takiej systematyki.
Dział: Temat numeru
Trzustka, wątroba i przewód pokarmowy (jelita) to narządy trawienia i wchłaniania pozostające względem siebie w ścisłej zależności topograficzno-anatomicznej, ale przede wszystkim funkcjonalnej. Zlokalizowane są w tzw. polu jelitowo-wątrobowo-trzustkowym, co sprawia, że są trudno dostępne w badaniu przedmiotowym m.in. z uwagi na „nakładanie się” morfologiczne, pozostają niejednokrotnie trudne do diagnozy nawet z zastosowaniem nowoczesnych metod, np. badań immunologicznych, radiologicznych czy izotopowych. Z tego powodu ograniczone jest wnioskowanie o funkcji poszczególnych narządów, np. w chorobach autoimmunologicznych przebiegających w nich oddzielnie lub łącznie. W ostatnich latach notuje się wzrost częstości ich występowania i to zarówno narządowo swoistych, jak i układowych.
Krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe to związki powstające wskutek fermentacji włókien pokarmowych i skrobii opornej w świetle przewodu pokarmowego. Są one podstawowym substratem energetycznym dla komórek nabłonka jelitowego, warunkują prawidłowość procesów regeneracji i gojenia, posiadają właściwości pro- i przeciwzapalne. W ostatnich latach szczególnie podkreśla się rolę krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych w interakcji z mikrobioty jelitową i układem odpornościowym. Prawidłowe stężenie krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych jest niezbędne dla prawidłowej hemostazy jelitowej.