Przewlekła dyspepsja jest jednym z najczęściej rozpoznawanych zaburzeń czynnościowych przewodu pokarmowego charakteryzującym się uporczywymi lub nawracającymi dolegliwościami w nadbrzuszu, takimi jak uczucie pełności, wczesnej sytości, ból lub dyskomfort w nadbrzuszu oraz pieczenie w nadbrzuszu. Dane epidemiologiczne wskazują, że przewlekła dyspepsja dotyka nawet 20–30% populacji dorosłych, z czego znaczna część przypadków towarzyszy chorobie refluksowej przełyku (GERD). U pacjentów z przewlekłą dyspepsją często obserwuje się współistnienie zaburzeń motoryki żołądka, które są wspólnym czynnikiem etiologicznym choroby refluksowej przełyku i dyspepsji czynnościowej. Objawy mogą utrzymywać się mimo stosowania leków hamujących wydzielanie kwasu, co wskazuje na potrzebę terapii przyczynowej ukierunkowanej na motorykę przewodu pokarmowego. Leczenie farmakologiczne najczęściej ukierunkowane jest na działanie antysekrecyjne za pomocą inhibitorów pompy protonowej (PPI). Wprowadzane są także nowe inhibitory kompetycyjne pompy potasowej (PCAB), takie jak wonoprazan czy tegoprazan, które wykazują wyższą skuteczność w kontroli wydzielania kwasu. Jednakże u pacjentów z przewlekłą dyspepsją i opóźnionym opróżnianiem żołądka leczenie hamujące wydzielanie kwasu może być niewystarczające. Skuteczność inhibitorów pompy protonowej (PPI) w leczeniu dyspepsji czynnościowej jest umiarkowana – poprawę kliniczną uzyskuje ok. 30–45% pacjentów, natomiast 55–70% chorych nie osiąga istotnej odpowiedzi na leczenie. Efekt terapeutyczny jest wyraźniejszy w podtypie zespołu bólu w nadbrzuszu (EPS) niż w podtypie zespołu poposiłkowego (PDS). Ciężkość GERD zależy od dysfunkcji LES, a także od rodzaju refluksatu cofanego z żołądka. Refluksat nie zawsze jest kwaśny, może być słabo kwaśny, mieszany lub zasadowy i wówczas skuteczność PPI jest niska. W tym wskazaniu istotną rolę odgrywa itopryd – prokinetyk działający poprzez blokadę obwodowych receptorów dopaminowych D₂ oraz hamowanie acetylocholinoesterazy. W randomizowanych badaniach klinicznych u pacjentów z dyspepsją czynnościową odsetek istotnej poprawy objawów po 4–8 tygodniach leczenia wynosił 57–64% w grupie itoprydu w porównaniu z 41–45% w grupie placebo (bezwzględna różnica 15–20%). W populacji chorych z GERD dodanie itoprydu do terapii PPI zwiększało odsetek odpowiedzi klinicznej do ok. 70–75% vs. 55–60% przy monoterapii PPI (różnica ok. 15–20%). U pacjentów z nakładaniem się objawów dyspepsji i GERD terapia skojarzona (PPI + itopryd) prowadziła do większej redukcji objawów poposiłkowych i zalegania treści żołądkowej niż samo leczenie hamujące wydzielanie kwasu. Ustąpienie objawów było istotnie większe w grupie otrzymującej pantoprazol z itoprydem – 74,5% – niż w grupie leczonej samym pantoprazolem – 62,5% po 4 tygodniach terapii.
Autor: Michał Sarzyński
